Lektury: Kim są nowi mieszczanie?

Plakat ze spotkania
w Szczecinie

18 maja 2011 r. Instytut Obywatelski opublikował raport "Nowi mieszczanie w nowej Polsce" autorstwa Pawła Kubickiego. Jest to analiza rodzącej się od 1989 r. po raz pierwszy w historii Polski klasy mieszczańskiej. Badania opierają się na przypadkach Krakowa, Wrocławia i Szczecina.

Nie zawsze mamy świadomość jak obca polskiej kulturze jest kultura miejska. W ogólnonarodowej debacie jest ona od czasów industrializacji postrzegana, jako synonim zła (wystarczy przeanalizować lektury szkolne).

Złe dziedzictwo?
Warszawska inteligencja z przełomu XIX i XX w. narzuciła właściwie całemu społeczeństwu ideał dworku, jako ostoi polskości. Pomimo upływu lat nasza kultura narodowa wciąż nie wyrwała się z tych schematów.

Paweł Kubicki zwraca jednak uwagę, że np. "na Śląsku można się wciąż spotkać z atakami na dziedzictwo polskiej demokracji szlacheckiej oskarżanej o kolektywizm, elitaryzm, niechęć do wartości mieszczańskich oraz celebrowanie kultu klęski".

Krótko po historii
Dla zachęty do lektury jeszcze kilka cytatów z raportu:

W czasie II wojny światowej polskie miasta zostały zniszczone. Poważnym zniszczeniom uległy tradycyjne centra i przestrzenie publiczne, które z przyczyn ideologicznych i finansowych nie były odbudowywane.
W roku 1947 Biuro Strat Wojennych oszacowało, że spośród 6 milionów obywateli polskich, mieszkańcy miast stanowili 78,9 proc., czyli 4,76 miliona.
Respondenci w trakcie badań powszechnie wskazywali, że podczas powodzi [1997 r.] po raz pierwszy w historii poczuli wzajemną solidarność o zaufanie, co pozwoliło im spojrzeć na Wrocław jak na "swoje" miasto.

W podsumowaniu autor pisze o elementach wzmacniających nowych mieszczan. To głównie obywatelskość, otwartość, kultura miejska oraz innowacyjność. Zwraca także uwagę na zagrożenia w postaci neoliberalizmu i gentryfikacji powodowanej w centrach miast przez "niewidzialną rękę rynku".

Pełna treść raportu